Nieuwsbrief Progressiegericht Werken 862

 

 

► Jaaroverzicht 2025: Zes progressiegerichte lijnen in mijn artikelen

In 2025 heb ik geschreven over een aantal terugkerende thema’s: hoe je gesprekken en trajecten progressiegericht vormgeeft, hoe autonome motivatie werkt, hoe mindset en leren elkaar beïnvloeden, welk mensbeeld en welke theorieën daaronder liggen, en hoe dit alles raakt aan bredere maatschappelijke kwesties. Hieronder staan zes rubrieken met per rubriek kernartikelen.  

► Training Progressiegericht Leidinggeven (start 15 januari 2026): In deze training progressiegericht leidinggeven van vijf sessies, die gegeven wordt door Gwenda Schlundt Bodien en Coert Visser  leert u als leidinggevende om sneller en prettiger progressie te bereiken met uw team. 

►Training Progressiegericht Coachen & Adviseren (start 15 januari 2026). De intensieve training progressiegericht coachen wordt verzorgd door Coert Visser en Gwenda Schlundt Bodien. De training is bedoeld voor (team-)coaches, coachende docenten, adviseurs en trainers die progressie willen bereiken met hun cliënten en studenten.

► Zes progressiegerichte thema’s in 2025

Zes progressiegerichte thema’s in 2025, zes thema’s waarover ik schreef en podcasts maakte. Humor, lachen en positieve emoties vormden 1 thema dit jaar en die invalshoek was met alle negatieve informatie die voortdurend op ons afkomt voor mijzelf erg welkom. Overtuigingen ontwikkelen en funderen op psychologische wetenschap was een tweede thema, en wat op je basis van die overtuigingen doet en zegt in progressiegerichte gesprekken was thema drie. Thema vier betrof een communicatiemiddel: podcasts. Ik maakte er ongeveer 10 dit jaar over diverse progressiegerichte onderwerpen. Een fascinerend thema, nummer 5, was hoe onze ervaringen tot stand komen, oftewel ons bewustzijn en onze emoties en hoe we deze kennis kunnen benutten om betekenisvolle progressie te boeken. Het laatste thema ging over hoe nieuwkomers een plek kunnen opbouwen in onze samenleving, want zo boeken we als gehele samenleving progressie in plaats van dat we samen afglijden en uithollen wat er aan goeds is en kan zijn. 

► Congruente autonomie-ondersteuning in klaslokaal en beleid

Scholen werken steeds vaker in een context van onzekerheid: bezuinigingen, personeelstekorten en hardnekkige kansenongelijkheid. In zulke omstandigheden ligt een bekende reflex op de loer: meer controle, meer standaardisering, meer toets- en verantwoordingsdruk. Vier recente studies die expliciet werken vanuit de zelfdeterminatietheorie wijzen echter een andere richting uit. Ze laten samen zien dat ondersteuning van autonomie, competentie en verbondenheid samenhangt met engagement en leren, óók wanneer omstandigheden ongunstig zijn. Tegelijk pleiten ze voor congruente autonomie-ondersteuning. Ze maken ze duidelijk dat dit alleen duurzaam kan zijn wanneer die ondersteuning congruent is georganiseerd: in de klas voor leerlingen, in de werkcontext voor docenten, en in beleid en systemen op organisatieniveau. 

► Progressiegerichte PDCA-B: van goede voornemens naar blijvende verbetering

Zonder systematiek blijven verbeteringen los en tijdelijk: plannen zakken weg, dezelfde problemen komen terug, en wat werkt wordt niet vastgehouden. Met systematiek worden intenties omgezet in gedrag: je leert sneller wat werkt, stelt gericht bij, borgt wat werkt in routines, en voorkomt dat dezelfde problemen steeds terugkeren. De meest bekende van die systematische verbeteraanpakken is PDCA: Plan – Do – Check – Act. In de meeste organisaties die periodiek beoordeeld worden door auditors of toezichthouders is PDCA de gebruikelijke terminologie. In dit artikel leg ik uit waar PDCA vandaan komt, waarom het in de praktijk soms een papieren cyclus wordt, en hoe je PDCA zó invult dat het wél leidt tot betekenisvolle progressie.

 

 

 

Nieuwsbrief Progressiegericht Werken 861

 

►Waarom doe jij het niet?

In stuurgesprekken kan degene die stuurt in de verleiding komen om deze vraag te stellen. Erik, bijvoorbeeld, is een senior medewerker die klantgegevens niet goed invult in het nieuwe registratiesysteem. Chantal, zijn leidinggevende, wil daarover met hem praten. Maar in een progressiegericht stuurgesprek heeft de vraag: ‘Erik, waarom doe jij het niet?’ geen plek. Daar zijn twee redenen voor.

► Training Progressiegericht Leidinggeven (start 15 januari 2026): In deze training progressiegericht leidinggeven van vijf sessies, die gegeven wordt door Gwenda Schlundt Bodien en Coert Visser  leert u als leidinggevende om sneller en prettiger progressie te bereiken met uw team. 

►Training Progressiegericht Coachen & Adviseren (start 15 januari 2026). De intensieve training progressiegericht coachen wordt verzorgd door Coert Visser en Gwenda Schlundt Bodien. De training is bedoeld voor (team-)coaches, coachende docenten, adviseurs en trainers die progressie willen bereiken met hun cliënten en studenten.

► Timing is alles: Waarom een compliment pas werkt in de startblokken

“Er zijn geen twee woorden in de Engelse taal schadelijker dan good job.” Met deze cynische uitspraak van de muziekdocent uit de film Whiplash openen psychologen Nils Jostmann en Eddie Brummelman (Universiteit van Amsterdam) hun nieuwe artikel Can delaying positive feedback prevent performance drops? Hoewel de meeste managers en docenten het positiever bedoelen, leggen de onderzoekers een pijnlijk mechanisme bloot: een compliment kan prestaties direct ondermijnen. Gelukkig is er een oplossing. 

► Ik-boodschap bij progressiegericht sturen?

Een aantal leidinggevenden in de zorgsector was getraind in het formuleren van ik-boodschappen. Als ze wilden dat een medewerker iets voor elkaar ging krijgen, gebruikten zij dan ook ik-boodschappen.  

► Het saying-is-believing effect: hoe afstemmen op je publiek je eigen beeld kan kleuren

Tegen de ene gesprekspartner formuleer je een situatie net iets steviger, en tegen een andere net iets voorzichtiger. Onder de juiste voorwaarden kan dat niet alleen helpen om samen helderheid te krijgen, maar ook om een constructief perspectief te versterken doordat het voor de spreker zelf meer gewicht krijgt. Onderzoek laat zien dat dit afstemmen soms nog een extra effect heeft. In bepaalde omstandigheden kan de manier waarop je iets formuleert richting een publiek later mee doorwerken in wat je zelf denkt te weten en te herinneren. Die onderzoeksbevinding staat bekend als het saying-is-believing effect (SIB-effect) (Higgins et al., 1978). 

►  Podcast: 5 progressiegerichte principes om de feestdagen feestelijk te houden

Podcast: 5 progressiegerichte principes om de feestdagen feestelijk te houden. In deze podcast reik ik vijf progressiegerichte principes aan die wellicht van pas kunnen komen tijdens de feestdagen de komende tijd. 

► Leren van fouten lijkt op het ontvangen van ongevraagd advies 

Dit artikel van Fishbach (2025) laat zien dat het proces van leren van fouten psychologisch gezien opmerkelijk veel lijkt op het ontvangen van ongevraagd advies: hoewel de informatie waardevol kan zijn, hebben mensen vaak de neiging deze naast zich neer te leggen. De belangrijkste bevinding is dat individuen doorgaans aanzienlijk minder leren van mislukkingen dan van successen, een patroon dat zelfs standhoudt wanneer de fout objectief gezien veel informatie bevat.  

Nieuwsbrief Progressiegericht Werken 860

 

► Belangrijke rol van de adviseur: opdrachtgevers begeleiden van onbereikbare naar bereikbare doelen

Soms lopen adviseurs en trainers aan tegen het verschijnsel dat hun opdrachtgevers hen willen inschakelen maar eigenlijk nog niet precies weten wat hun doel is. Ze vragen bijvoorbeeld: “Wil je deze training geven voor mijn team?” (“Gewoon, ze hebben wat training nodig”). Of ze vragen je een medewerker te coachen omdat hij ‘te negatief’ is. Soms willen ze dat je helpt een systeem in te voeren, maar stokt het antwoord op de vraag waarom ze dat willen. Of ze vragen om een sessie “zodat het teamgevoel wat sterker wordt.” In dit artikel kun je lezen hoe je als adviseur je opdrachtgever kunt helpen onbereikbare doelen om te zetten in bereikbare doelen.

► Training Progressiegericht Leidinggeven (start 15 januari 2026): In deze training progressiegericht leidinggeven van vijf sessies, die gegeven wordt door Gwenda Schlundt Bodien en Coert Visser  leert u als leidinggevende om sneller en prettiger progressie te bereiken met uw team.

► Podcast: progressiegerichte teamtoepassingen

Deze podcast behandelt 10 voorbeelden van progressiegerichte teamtoepassingen. Je leert meer over de praktische toepassing van de cirkeltechniek, de TPV-aanpak, progressiegericht vergaderen, progressie-interviews, progressiefocus in teams, progressiegerichte samenwerkingsinterviews, progressiegerichte intervisie, de fantastische worsteling, wijze intervisie en de waarderingsmuur. 

► Depathologiseren in de praktijk: uitnodiging om anders kijken naar gedrag

Psychologische labels zijn onderdeel geworden van ons dagelijks taalgebruik. We noemen iemand “narcist”, herkennen onszelf in “hoogsensitief”, of vragen ons af of een kind “ADHD heeft”. Zulke labels zijn zo gewoon geworden dat we nauwelijks nog stilstaan bij wat ze doen. Ze plaatsen het probleem in de persoon. Ze suggereren dat er iets mis is met iemands hoofd of karakter. En ze kunnen de blik op de context en op ontwikkelmogelijkheden verkleinen. Depathologiseren betekent: gedrag of emoties uit de stoornishoek halen. Niet om problemen te bagatelliseren — de moeilijkheden blijven reëel — maar om ze anders te bekijken. Om te zien dat veel van wat we “stoornis” noemen eigenlijk begrijpelijke reacties zijn op lastige omstandigheden. En om ruimte te maken voor groei. In dit artikel verken ik vijf manieren waarop depathologiseren een rol kan spelen. 

► Het welbevinden van schoolleiders vergroten

Schoolleiders hebben officieel veel macht, maar in de praktijk moeten ze werken binnen allerlei regels, politieke bemoeienis en bureaucratische druk. Daardoor hebben ze minder vrijheid dan het op papier lijkt. De onderzoekers Marsh et al (2025) keken door de lens van de zelfderminatietheorie naar de effecten hiervan op het welbevinden van schoolleiders. 

►  Hoe je interne coach bewust schakelt van piekermodus naar doe-modus

Je kent het vast: het ene moment zit je vast in een eindeloze lus van zorgen en gedachten die maar door je hoofd blijven malen (piekeren). Het andere moment ga je volledig op in een activiteit, vergeet je de tijd en lijkt alles vanzelf te gaan (flow). Het contrast tussen deze twee toestanden is groot. Maar hoe schakelen we bewust van de ene naar de andere? Vorige week schreef ik ‘De interne coach: leiden van achteren en de neurocognitieve basis van zelfcoaching‘. Centraal hierin staat de interne coach: dit is geen metaforisch ‘stemmetje’, maar een concreet vermogen van onze geest (het ‘symbolisch zelf’) om zichzelf te observeren en te coachen richting constructief gedrag. Naar aanleiding van dat stuk had ik op LinkedIn interessante uitwisselingen met Coen Helderman en Thijs Trompert. Hun leerzame vragen en inzichten hielpen om het basisidee praktisch uit te leggen. Want wat gebeurt er nu precies in ons brein als we piekeren? En waarom is zoiets simpels als schrijven zo’n krachtig gereedschap voor onze interne coach?