► Training Progressiegericht Leidinggeven (start 14 april 2026): In deze training progressiegericht leidinggeven van vijf sessies, die gegeven wordt door Gwenda Schlundt Bodien en Coert Visser leert u als leidinggevende om sneller en prettiger progressie te bereiken met uw team.
► Training Progressiegericht Coachen & Adviseren (start 14 april 2026). De intensieve training progressiegericht coachen wordt verzorgd door Coert Visser en Gwenda Schlundt Bodien. De training is bedoeld voor (team-)coaches, coachende docenten, adviseurs en trainers die progressie willen bereiken met hun cliënten en studenten.
► De reden voor het verzoek
Een progressiegerichte techniek die in het bijzonder vaak gebruikt wordt door deelnemers aan onze trainingen is progressiegericht nee zeggen. Je collega vraagt je bijvoorbeeld of hij muziek aan mag zetten op jullie werkkamer, en jij wil dat niet. Of je leidinggevende vraagt je de deadline voor je project met een maand te vervroegen en je kunt dat niet doen. Of een medewerker vraagt je om een promotie en een salarisverhoging die jij als leidinggevende niet wilt honoreren. Of je kind 8-jarige vraagt je of hij alleen op de fiets door de drukke stad naar school mag voortaan, terwijl zijn fietsvaardigheden niet goed genoeg zijn. In al deze situaties kun je ervoor kiezen om progressiegericht nee te zeggen.
► Vluchtige generalisatie: waarom sociaal pessimisme en ondersocialiteit blijven bestaan
Epley et al. (2022) toonden aan dat mensen de neiging hebben om minder sociale contacten aan te gaan dan goed zou zijn voor hun eigen welzijn. Zij noemden dit verschijnsel ondersocialiteit. Uit hun onderzoek bleek dat we sociaal pessimistisch zijn. We onderschatten hoeveel we van gesprekken met onbekenden zullen genieten, hoeveel we ervan leren, en hoe weinig ongemakkelijk ze in werkelijkheid zijn. Maar als we dan toch zo’n gesprek hebben en merken dat het meevalt, waarom passen we onze verwachtingen dan niet duurzaam aan? Nieuw onderzoek van Atir en Epley (2026) onderzocht deze vraag en ontdekte een patroon dat ze fleeting generalization noemen, in het Nederlands te vertalen als vluchtige generalisatie. Hieronder beschrijf ik dit onderzoek en de bevindingen, en deel ik mijn eigen gedachten erover. Daarbij relateer ik vluchtige generalisatie aan eerder onderzoek naar onder andere de liking gap en het spotlighteffect.
► Causaliteit heroverwogen (1): niet veroorzaken maar mogelijk maken
Stel je twee situaties voor. In de eerste duw je een biljartbal. Hij rolt. De richting en snelheid zijn voorspelbaar uit de kracht en de hoek van je duw. Dit is causaliteit in zijn zuiverste vorm: oorzaak en gevolg, direct en mechanisch. In de tweede situatie open je een deur. Achter die deur ligt een gang met vertakkingen. Wie er doorheen loopt, waarheen, en waarom — dat bepaal jij niet. Je hebt geen effect veroorzaakt. Je hebt iets mogelijk gemaakt. Dit onderscheid — tussen veroorzaken en mogelijk maken, in het Engels tussen causation en enablement — klinkt misschien als een semantisch verschil. Maar ik denk dat het een van de belangrijkste onbenoemde inzichten is voor iedereen die werkt met motivatie, leren en gedragsverandering. Het verklaart waarom interventies soms “werken” en soms niet. Het verklaart waarom effectgroottes in onderzoek vaak klein zijn. En het verandert de manier waarop we over effectiviteit zouden moeten nadenken — niet alleen van interventies, maar ook van psychologische toestanden als groeimindset en autonome motivatie.
► Causaliteit heroverwogen (2): causale diagrammen als sleutel tot oorzakelijk denken
De informaticus en filosoof Judea Pearl laat zien dat we slechter zijn in causaal redeneren dan we denken. Hij ontwikkelde een wiskundig raamwerk om dat te verhelpen. Pearls werk heeft de epidemiologie al ingrijpend veranderd: causale diagrammen zijn daar inmiddels een standaardvereiste in toptijdschriften. In de economie en de kunstmatige intelligentie groeit zijn invloed ook gestaag. De psychologie — een discipline die voortdurend causale claims wil doen maar daar methodologisch slecht op is toegerust — begint zich langzaam te openen voor diezelfde ideeën.
