Nieuwsbrief Progressiegericht Werken 877

► Training Progressiegericht Leidinggeven (start 1 september 2026)

► Training Progressiegericht Coachen & Adviseren (start 26 mei 2026)

Onze trainingen combineren praktische toepasbaarheid met een stevige wetenschappelijke basis.

► Autisme en het voorspellend brein

Op deze site heb ik al vaak geschreven over de theorie van ons voorspellend brein. Een theorie die ik meer en meer ervaar als het fundament voor onze psychologische en fysieke ervaringen. Ik heb zeker niet de perceptie dat ik de theorie volledig doorgrond en ben er nog volop kennis over aan het vergaren. Een van de intrigerende aspecten van de theorie gaat over de mogelijke relatie tussen symptomen van autisme en de werking van het voorspellende brein. 

 

► Nieuw boek: De Dynamische Mens – Voorstel voor een nieuwe psychologie

We beschrijven onszelf en anderen voortdurend in termen van stabiele eigenschappen: kenmerken die we ‘hebben’ en die min of meer vaststaan. Dat statische mensbeeld biedt een comfortabel gevoel van orde, maar het klopt niet. De dynamische mens laat zien waarom dat beeld onhoudbaar is en wat ervoor in de plaats kan komen.  

 

► Nieuwigheid als fysieke en psychologische basisbehoefte

Mensen zouden wel eens zowel fysiek als psychologisch behoefte kunnen hebben aan nieuwigheid. Een fysieke basisbehoefte is een behoefte die vervuld moet worden wil je als organisme binnen de levensvatbare bandbreedtes blijven. Een psychologische basisbehoefte moet worden vervuld willen mensen zich psychologisch goed kunnen voelen. Wordt een basisbehoefte niet vervuld, dan gaat dat samen met fysieke en psychologische problemen. In dit artikel duik ik wat dieper in de breinprocessen die erop wijzen dat nieuwigheid een basisbehoefte zou kunnen zijn. 

 

► New eBbook: The Dynamic Human. Proposal for a New Psychology

We constantly describe ourselves and others in terms of stable traits: characteristics we “have” and that are more or less fixed. This static conception of the human offers a comfortable sense of order, but it does not hold up. The Dynamic Human draws together insights from personality psychology, motivation science, complexity theory, and neuroscience to show what can take its place. At its core is the concept of enablement: context does not cause our functioning, it opens or closes possibilities. Central to the argument is the door-opener: a condition, action, or experience that opens a space of possibilities which was previously closed. What we take to be fixed traits is often the end point of a cumulative process we can no longer see. 

Nieuwsbrief Progressiegericht Werken 876

► Training Progressiegericht Leidinggeven (start 1 september 2026)

► Training Progressiegericht Coachen & Adviseren (start 26 mei 2026)

Onze trainingen combineren praktische toepasbaarheid met een stevige wetenschappelijke basis.

 

► Opwaartse en neerwaartse spiralen tussen begeleider en cliënt

We verzorgden een trainingssessie met begeleiders die werken met mensen met een lichamelijke, verstandelijke of meervoudige beperking en met mensen met niet-aangeboren hersenletsel. We stelden aan het begin een eenvoudige vraag: wat vind je leuk aan je werk? De deelnemers praatten in duo’s over de vraag door. Toen we de antwoorden bespraken, kwam er iets naar boven dat ik graag wil delen.  

► Succesfactoren voor organisatieverandering

Dempsey et al (2021) schreven een review over de succes- en faalfactoren van organisatieverandering. Uit de review kwamen vier sleutel factoren voor succes naar voren en drie sleutelfactoren voor falen. De eerste twee succesfactoren (communicatie en het creëren van een visie) komen nog iets prominenter voor in onderzoeken, dan de derde (participatie) en de vierde (topmanagement), maar de vier succesfactoren impliceren geen hiërarchie. 

► Iteratieve mindset: hoe mensen tegenslag overleven en gewoontes opbouwen

Wie probeert af te vallen, productiever te werken of welke andere langetermijnverandering dan ook door te voeren, kent het patroon: een paar weken loopt het, dan komt er een tegenslag, en daarna verdampt de motivatie. Goede voornemens zijn niet het probleem. Het probleem is wat er gebeurt op het moment dat het even tegenzit. Een nieuwe Amerikaanse studie van Bobinet et al. (2026) onderzoekt een mentaal model dat hierbij een rol zou kunnen spelen: de iteratieve mindset. In twee studies, één over afvallen en één over werkproductiviteit, kijken de auteurs of mensen met een sterkere iteratieve mindset meer automatische gewoontes ontwikkelen en daardoor succesvoller zijn in het bereiken van hun doelen.  

► Het tijdperk van de diagnoses

Suzanne O’Sullivan, een neuroloog en huisarts, schreef het boek ‘The age of diagnosis’. Met dit boek beoogt ze de manier van denken over diagnoses te voeden en te veranderen. De drie termen die kernbegrippen vormen in haar boek zijn onderdiagnose, overdiagnose en overbehandeling/overmedicalisering. Onderdiagnose betekent dat mensen met ziektes kampen die niet worden onderkend. Overdiagnose betekent dat mensen een diagnose krijgen die meer kwaad doet dan goed. Overbehandeling/ overmedicalisering betekent dat mensen behandeld worden voor iets dat niet behandeld hoeft te worden.

► Logische consequenties: conceptuele aanscherpingen

Eerdere artikelen op deze site beschreven de logische-consequentie-aanpak (LC-aanpak) als een effectieve reactie op herhaald ongewenst gedrag. Kort samengevat: wanneer sturen (verwachting plus rationale) niet volstaat, verbind je een beperking of taak aan het gedrag die een directe relatie heeft tot het probleem. Deze aanpak werkt beter dan straffen, niet-ingrijpen of blijven uitleggen, omdat de interventie begrijpelijk is en internalisatie bevordert in plaats van belemmert. Onlangs publiceerden Gagnon et al. (2026) een integratief theoretisch kader voor logische consequenties (LC). Hun artikel voegt enkele zinvolle aanscherpingen toe.

Nieuwsbrief Progressiegericht Werken 875

► Training Progressiegericht Leidinggeven (start 14 april 2026)

► Training Progressiegericht Coachen & Adviseren (start 26 mei 2026)

 

► Morele motivatie

Als je ziet dat een grote man een klein kind schopt, voel je waarschijnlijk direct: ‘Dit is fout.’ Je hoeft er niet over na te denken, je morele oordeel is er direct. Psychologen hebben verschillende theorieën over de oorsprong van die morele oordelen. Theriault (2023) beschrijft in dit hoofdstuk hoe ons voorspellende brein en de theorie van geconstrueerde emoties een biologische en sociale verklaring bieden voor onze morele motivatie en normatieve oordelen. 

 

► Mindset en sociale vergelijking na een tegenslag

Een wat minder bekende studie uit 2008 van A. David Nussbaum en Carol Dweck. legt een interessant groeimindset-mechanisme bloot. In het onderzoek slaan de auteurs een brug tussen Dwecks groeimindsettheorie en de sociale vergelijkingstheorie van Leon Festinger.  

 

► Cortisol is een energiebooster

Cortisol is een energiebooster en is niet zozeer een stresshormoon. In het boek sevenandahalf lessons about the brain legt Lisa Feldman-Barrett uit dat het aanmaken van cortisol een manier is van je brein om snel energie te laten produceren. 

 

► Excelleren is geen eigenschap

Een lege gang op MIT, ’s avonds laat. Op een schoolbord staat een wiskundig probleem dat een professor als uitdaging heeft achtergelaten voor zijn beste studenten. Een schoonmaker stopt met dweilen, pakt een krijtje, en lost het probleem op. Niet na weken studeren. Niet na een gespecialiseerde opleiding. Hij kijkt, hij ziet het, hij schrijft het antwoord op. Alsof het altijd al in hem zat. Het is de beroemdste scène uit Good Will Hunting, en het is een van de meest geliefde films van de afgelopen dertig jaar. We vinden het verhaal ontroerend. We gunnen Will zijn doorbraak. We zijn gefascineerd door zijn genialiteit. Maar wat de film zo aantrekkelijk maakt, is precies wat er niet klopt: in de echte wereld lost niemand complexe wiskundige problemen op zonder jarenlange training. De film schrapt het pad en houdt alleen het eindpunt over, en noemt dat “genie.” We herkennen allemaal dat het onrealistisch is zodra we erover nadenken. Toch vinden we het een mooi verhaal. Dat zegt iets over hoe graag we excelleren zien als iets wat iemand is, in plaats van iets wat iemand doet.  

 

► Elizabeth Andersons pleidooi tegen ideaaldenken

Stel, je wilt iets belangrijks verbeteren. Je werksituatie, je team, de organisatie waarvoor je werkt, of de samenleving. Wat is dan de eerste vraag die je jezelf stelt? Voor veel mensen is dat: hoe zou de ideale situatie eruitzien? Pas als je weet waar je naartoe wilt, kun je immers bepalen welke stappen je moet zetten. Deze redenering klinkt logisch en is terug te vinden in strategische planning, in missie- en visietrajecten, in het werken met Ist-Soll-analyses en met stippen aan de horizon. Herken je die werkwijze? Vind je haar overtuigend? Er zijn goede redenen om te concluderen dat deze werkwijze die we ideaaldenken zouden kunnen noemen onverstandig is. De Amerikaanse filosofe Elizabeth Anderson laat overtuigend zien waarom.  

Nieuwsbrief Progressiegericht Werken 874

► Training Progressiegericht Coachen & Adviseren: start binnenkort

Op 14 april start een nieuwe ronde van de intensieve Training Progressiegericht Coachen & Adviseren. De training (die Gwenda Schlundt Bodien en Coert Visser geven) bestaat uit zes groepssessies waarin je de progressiegerichte technieken steeds preciezer en grondiger in de vingers krijgt. De inhoud is praktisch en tegelijk gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Je oefent uitgebreid met je eigen cases en zet sessie na sessie je interventies scherper en vloeiender in. De training is geschikt voor (team-)coaches, coachende docenten, adviseurs en trainers. De Training Progressiegericht Leidinggeven is al nagenoeg vol; voor de Training Progressiegericht Coachen & Adviseren zijn nog enkele plekken beschikbaar. Meer informatie en inschrijven: https://cpwportal.nl/product/training-progressiegericht-coachen-start-14-april-2026/. Vragen? Bel of mail gerust (06 29182949/ info@progressiegerichtwerken.com).

►Mandaat vragen: een kleine interventie met grote impact

In veel professionele gesprekken, of het nu gaat om coaching, training, leidinggeven of teamfacilitatie, bestaat er een techniek die eenvoudig lijkt maar verrassend krachtig is: mandaat vragen. Mandaat vragen houdt in dat je als professional expliciet toestemming vraagt aan je gesprekspartner of groep voordat je een volgende stap zet. Je vraagt bijvoorbeeld: “Mag ik je daar een vraag over stellen?”, “Zullen we verdergaan naar het volgende onderwerp?”, of “Is het goed als ik een suggestie doe?” Het is een korte interventie, soms niet meer dan één zin, die het verloop van een gesprek fundamenteel kan beïnvloeden.  

 

►Subtiele groeimindsetsuggestie

Hanneke is docent wiskunde. Ze merkt in haar klassen vrijwel elke dag dat leerlingen angstig zijn voor haar vak. Veel leerlingen hebben in de loop van hun leven de overtuiging ontwikkeld dat wiskunde iets is waar je al dan geen talent voor hebt 

 

►Simpson’s paradox: wat werkt voor de meesten hoeft niet voor iedereen te werken

Neem iets alledaags: feedback. Op groepsniveau laat onderzoek zien dat positieve feedback gemiddeld motiverend werkt. Dat is het soort bevinding dat een managementboek haalt, dat een training binnenkomt, dat een leidinggevende meeneemt als vuistregel: geef positieve feedback, dan motiveer je mensen. Maar dat gemiddelde verbergt een patroon dat alleen zichtbaar wordt wanneer we de interactie tussen persoon en taak serieus nemen.  

 

►Diverse manieren om mandaat te vragen

In veel progressiegerichte gesprekken is het belangrijk om te zorgen dat je gesprekspartner je mandaat geeft voor het gesprek. Als je bijvoorbeeld coach bent, adviseur, trainer of collega is je gesprekspartner vrij om al dan niet met jou in gesprek te willen gaan. Je hebt in die rollen niet, vanuit je functie, automatisch het recht om je met de doelen en de progressie van de ander te bemoeien.